Naskiĝo la 25-an de decembro kaj la 7-a de januaro: kalendara disdivido kiel sekvo de historio kaj kulturo

La datoj de la festo de la Naskiĝo estas klara reflektado de profundaj historio-kaj kulturo-religiaj disdividoj en la kristana mondo. Tiu diferenco ne devenas de malsamaj teologiaj interpretoj, sed de uzado de malsamaj kalendaroj: la Gregoria (enkondukita de papo Gregorio la 13-a en 1582) kaj la Julia (enkondukita de Cezaro en 45 a.K.), kiu hodiaŭ estas 13 tagoj malantaŭ la astronomia jaro. Tiel, la 25-a de decembro laŭ la "nova stilo" (Gregoria kalendaro) korespondas al la 7-a de januaro laŭ la "malnova stilo" (Julia).

1. Landoj, festantaj la Naskiĝon kiel ŝtata festo la 25-an de decembro

Tio estas la plimulto de landoj en la mondo kun kristanaj tradicioj, kiuj historie apartenas al la katolika kaj protestanta branĉoj de kristanismo, same kiel kelkaj ortodoksaj eklezioj, kiuj transiris al la Nova-Julia kalendaro (korespondanta al la Gregoria ĝis 2800 jaroj).

• Eŭropo kaj Ameriko: Preskaŭ ĉiuj landoj de la Eŭropa Unio, Britio, Usono, Kanado, landoj de Latinameriko, Aŭstralio, Nov-Zelando. Tie la Naskiĝo estas la ĉefa famila festo, kombinanta religian enhavon (mesoj, liturgioj) kaj civilajn tradiciojn (arbo de Naskiĝo, donacoj, Santa-Klaŭso).

• Ortodoksaj landoj, festantaj la 25-an de decembro:

  • Greco, Cipro, Rumanio, Bolgario: La lokaj ortodoksaj eklezioj de tiuj landoj transiris al la Nova-Julia kalendaro por fiksitaj festoj (inklude la Naskiĝon) en la 1920-aj jaroj, konservante la Julia kalendaron por la kalkulo de la Pasko. Tiu decido estis farita por sinkronigi kun la civitan kalendaro.

  • Constantinopola, Aleksandria, Antiochia kaj kelkaj aliaj ortodoksaj eklezioj ankaŭ festas la Naskiĝon la 25-an de decembro laŭ la Nova-Julia kalendaro.

Interesa fakto: En Israelo la 25-a de decembro estas labora tago, sed agnoskatas kiel tago de ripozo por la kristana malplimulto. En Libano, kie estas granda influo de maronitoj-katolikoj, la Naskiĝo la 25-a de decembro estas ŝtata festo, kio estas unika en la araba mondo.

2. Landoj, festantaj la Naskiĝon kiel ŝtata festo la 7-an de januaro

Tio estas, antaŭ ĉio, landoj kun dominanta influo de la Rusa, Serba, Gruza, Jerusalema ortodoksaj eklezioj kaj kelkaj antikvaj orientaj eklezioj, kiuj daŭre uzas la Julia kalendaron por la tuta festa ciklo.

• Rusio: Post la transiro de Sovetunia Rusio al la Gregoria kalendaro en 1918, la Rusa ortodoksa eklezio konservis la malnovan stilon. La 7-a de januaro en la civila kalendaro de Rusio estas oficiala ne-labora festotago.

• Belarusio, Ukrainio: Ankaŭ la 7-a de januaro estas ŝtata festotago. En Ukrainio la situacio estas komplikita pro la disdivido en la ortodoksismo: la Ortodoksa eklezio de Ukrainio (PЦУ) ekde 2023 ankaŭ permesas la feston de la 25-a de decembro, sed la 7-a de januaro restas la ĉefa feria tago.

• Serbio, Montenegro, Norda Makedonio: La Serba ortodoksa eklezio sekvas la malnovan stilon. La Badniĝan (Naskiĝa vespero) la 6-a de januaro kaj la Naskiĝo la 7-a de januaro estas la ĉefaj familiaj festoj.

• Grusio: La Gruza ortodoksa eklezio festas la 7-an de januaro.

• Moldavio: Laŭ la granda influo de la Rumania ortodoksa eklezio (la 25-a de decembro), en la lando du naskiĝaj festoj, sed la 7-a de januaro restas feria tago.

• Egipto, Etiopio, Armenio: Tie la tradicio estas alia — tio estas la antikvaj orientaj (doĥalkidonaj) eklezioj. La Kopta ortodoksa eklezio en Egipto kaj la Etiopia ortodoksa eklezio ankaŭ uzas sian kalendaran ciklon, kaj ilia Naskiĝo okazas la 7-an de januaro. La Armena apostola eklezio, kutime, festas la Naskiĝon la 6-an de januaro en unuca tago kun la Epifanio.

Interesa fakto: En Jordanio kaj sur la Palestina teritorioj (Viflemo, Jerusalemo) la Jerusalema patriarkato organizas solenajn naskiĝajn servojn laŭ la malnova stilo, la 7-a de januaro. Tiu evento attraktas pilgrimantojn el tutmondo kaj estas amplekse informita.

3. Landoj kun "doppola" festo

En multaj landoj kun etne kaj konfesie malsamaj loĝantaroj la feriaj tagoj povas esti ambaŭ datoj, kio reflektas politikon de respekto al tradicioj de malplimultoj.

• Bosnio kaj Hercegovino: En diversaj regionoj (Republiko Serbio kaj Federacio Bosnio kaj Hercegovino) la feriaj tagoj estas kaj la 25-a de decembro (por kroatoj-katolikoj kaj parto de bosniaj) kaj la 7-a de januaro (por serboj-ortodoksaj).

• En Belarusio du ŝtaciaj festotagoj: la 25-a de decembro kaj la 7-a de januaro, kio reflektas egaligon de kristanaj konfesioj kaj denomaĵoj - katolikoj, protestantoj kaj ortodoksaj, direktivon de politiko al interkristana kaj interreligia dialogo.

• Kazahstano, Kirgizstano: La 7-a de januaro estas ŝtata festotago, konsiderante la grandan parton de etnaj rusoj, ukrainoj kaj belorusoj. La 25-a de decembro estas labora tago.

• Ukrainio (de facto): Post la dono de rajto festi la 25-an de decembro, en la lando formiĝas praktiko de "du Naskiĝoj", specialmence en regionoj kun malsama konfesia kompono.

4. Kulturo-tradicioj: diferenco en ritoj

La dato ŝanĝas ankaŭ la ritan komponanton.

• Por tiuj, festantaj la 25-an de decembro: La centra evento — la Sankta vespero de la 24-a de decembro (vespera meso, famila vespero). La ĉefa vintre figuro — la Santa-Klaŭso (aŭ lokaj analogoj), donacanta donacojn en la nokto antaŭ la 25-a.

• Por tiuj, festantaj la 7-an de januaro: La kulmino — la nokta festiva liturgio en la nokto de la 6-a al la 7-a de januaro. Necessas strikta posteno ĝis la apero de la unua stelo vesperi la 6-an de januaro, post kio servas festiva manĝo (en Rusio — sovok). Donacoj ofte asociiĝas kun la Nova Jaro kaj la Dедом Moroz, kiu venas la 31-a de decembro. La mema Naskiĝo havas pli eklezia-familian, malpli komercialigitan karakteron.

Konkludo

La disdivido en la datoj de la festo de la Naskiĝo estas ne nur kalendara anomaliaĵo, sed ankaŭ viva historia memorindaĵo, reflektanta vojojn de civilizacioj, ekleziaj decidoj kaj politikon de nacia identeco. La karto de la festo de la Naskiĝo la 25-an de decembro kaj la 7-an de januaro estas karto de la influo de la Romia kaj Bizanca imperioj, karto de religiaj reformoj kaj kultura rezistado. En la globaligita mondo tiu diferenco malrapide foriĝas (kiel en la kazo de permeso festi la 25-an de decembro en Ukrainio), sed ĝi restas grava markilo de kultura kaj religia aparteneco por milionoj da homoj. Tiu kalendara duismo klare montras, kiel teknika solvo (kalendara reformo) povas dum jarcentoj determini kulturan pejzaĝon de tuta popolo kaj ŝtato.

Permanent link to this publication: