Italiana futbalo en mondaj gloro: pasinto kaj estonteco

Kiam parolas pri grandaj futbalaj potencioj, Italio ĉiam estas en la unua triopo. Kvar steloj sur la korpokolekto (monda ĉampionoj 1934, 1938, 1982, 2006). Kluboj, kiuj venkis ĉion: «Milano», «Intero», «Juventuso», «Parmao», «Napolo». Italiana futbalo ne estas simple sporto, ĝi estas vivstilo, ĝi estas «catenaccio», ĝi estas defendo-legendoj (Malдини, Барези, Каннаваро). Sed en lastaj jaroj la Serio A perdis la unuan rangon al Anglio kaj Hispanio. Kio okazis? Kaj ĉu ĉe la itala futbalo estas estonteco? Ni devas esplori tion.

Ora epoko: 1930-aj – 1990-aj

Italio venkis sian unuan mondan ĉampionon en 1934 jaro hejme, sub Musolino, kiu uzis futbalon kiel propagando. En 1938 jaro ripetis sukceson en Francio. Post milito estis periodo de paŭzo, sed en 1960-aj jaroj «Intero» de Elenio Errero kun sia «catenaccio» dufoje venkis la Eŭropan Kupon de Ĉampionoj. 1980-aj — epoko de «Milano» sub la gvido de Arigio Saki: premo, zona defendo, nederlanda trio (Gullit, van Basten, Rijkaard). «Milano» venkis du Eŭropajn Kupojn de Ĉampionoj sukcesive (1989, 1990). Kaj en 1982 jaro la itala nacia teamo, gvidata de Paolo Rossi, sensacie gajnis la mondan ĉampionon en Hispanio. 1990-aj: «Juventuso» de Marĉelo Lippi dominis en Eŭropo (vinto en LCH-1996). Italaj kluboj regulare iris al finoj. La Serio A estis la plej forta ligo en la mondo, kie ludis Maradono, Platini, Zidano, Ronaldo, Baggio, Malдинi.

Tragedio kaj triumfo: 2006 jaro

«Calciopoli» (2006) — korupcia skandoalo, kiu ŝocis la italan futbalon. «Juventuso» estis sen du sкудетtoj kaj sendita al la Serio B, «Milano», «Lazioo», «Fiorentino» estis sanktitaj. Ŝajnis, ke la itala futbalo mortos. Sed la nacia teamo, kontraŭ ĉio, gajnis la mondan ĉampionon en Germanio. La finalo kun Francio (1:1, penaltuloj 5:3) — matĉo de Zidano kaj Materaĉio. Tiu venko estis simbolo de renaskiĝo. «Ni montris, ke la itala futbalo ne nur estas mono, sed ankaŭ koro».

Malpliiĝo: 2010-aj – financa krizo

Post 2006 jaro itala kluboj komencis perdi poziciojn. La ekonomio de la lando estis malforta, stadionoj estis malnovaj, televidaj kontraktoj estis malpli bonaj ol APL. «Juventuso» dominis ene (9 sкудетtoj sukcesive), sed en Eŭropo perdis al granduloj. «Milano» kaj «Intero» pasis tra ŝanĝo de posedantoj, malpliiĝo. La Serio A perdis stelojn: Zlatan, Tiago Silva, Каннаваро foriris. La ligo falis al la kvara loko en la UEFA-rango. La nacia teamo ne iris al la monda ĉampiono-2018 (unufoje ekde 1958 jaro). Tio estis ŝoko. Ŝajnis, ke la granda futbalista potenco malaperis.

Renaskiĝo: 2020-aj – nova esperanto

La ŝanĝo okazis kun la venko de la itala nacia teamo en la Eŭropa Ĉampionado-2020 (2021 jaro). Sub la gvido de Roberto Mancini la «azzurri» ludis atakan, belan futbalon, venkis la finalon kontraŭ Anglio. En 2022 jaro «Milano» rekuperis la sкудетton, «Intero» kaj «Napolo» (ĉampiono 2023) montris brilan ludon. En 2026 jaro «Intero» venkis la Eŭropan Kupon? (ne, finalo 2023 kun «Mancester Cityo» perdis). Sed «Napolo» sub la gvido de Spalletti iĝis ĉampiono kun rekorda eliro. En Eŭropo itala kluboj denove iĝis konkurencaj: finoj de evrokupoj kun partopreno de «Romao», «Fiorentino», «Atalanto». Kaŭzoj: konstruo de novaj stadionoj (Juventuso, Atalanto), alveno de usonaj investoj, inteligenta transira politiko.

Kljucaj figuroj de la nuna tempo

Steloj de la Serio A 2026 jaro: Viktor Osimhen («Napolo»), Hakim Zijes (transiris al «Juventuso»), Rafaël Leão («Milano»), Lautaro Martínez («Intero»). Junaj talentoj: Pietro Pellegri («Torino»), Wilfried Ndombele, jam ne. Goleisto Gianluigi Donnarumma (nacia teamo, «PSG», sed li estas itala). Trejnisto: Luciano Spalletti (nacia teamo post Mancini), Simone Inzaghi («Intero»), Stefano Pioli («Milano»). La nacia teamo prepariĝis por la monda ĉampiono-2026 (kiu okazos en Usono, Kanado, Meksiko). En la kvalifiko italaj teamanoj certis, tamen denove ne iris al la monda ĉampiono-2026.

Problemoj kaj defioj

Malnovaj stadionoj (San-Siro, Olimpiko) bezonas rekonstruon. Rasoismo sur la tribunoj (problemo de «Lazioo», «Verono»). Burokratio kaj prokrasto en la konstruo de novaj arenoj. Fuĝo de talentoj al APL (Moyes Kine, Sandro Tonali kaj aliaj). Malnova sistemo de junulara preparado (nur en lastaj jaroj akademiaj centroj iĝis pli bonaj). Konkurenco kun Saŭda Arabio, kiu aĉetas veteranojn.

Estonteco: kion atendi ĝis 2030 jaro

Italio pretendas pri la organizado de la Eŭropa Ĉampionado-2032 (kune kun Turkio). Eble tio donos impulson al la konstruo de stadionoj. Al 2030 jaro la Serio A povas reveni al la triopo, se daŭriĝos la kresko de komercaj kaj televidaj enspezoj. Junaj ludantoj el akademiaj centroj de «Atalanto», «Sassuolo», «Empolio» formos la karnon de la nacia teamo. Italio kapablas venki mondajn ĉampionojn. La ĉefa — ne perdi identecon: defenda lernejo, taktika fleksemo, pasio.

La itala futbalo pasis tra kreskoj kaj faloj. Li estis morta, sed renaskiĝis. En 2026 jaro la Serio A estas unu el la plej interesaj ligoj en Eŭropo. Steloj revenas, la vizitado kreskas. La estonteco dependas de tio, ĉu Italio kapablos adaptiĝi al novaj realoj – digitaligo, data-analitiko, moderna administrado. Se jes, la «Squadra Azzurra» denove estos alarma al konkurantoj. Kaj por la momento – forto Italio!

Permanent link to this publication: