Amikeco de Tomaso Sawyer kaj Heklberi Finno: fugo el la civilizo al lando de libereco

Li aperis al mondon sub la penco de un verkisto, sed fariĝis simboloj de du malsamaj Amerikoj. Tomaso Sawyer — knabo el bona familio, kiu legas kavaliromanojn kaj dreamas pri heroaj agoj. Heklberi Finno — senhejma, filo de urba alkoholulo, kiu dormas en malplena bokso kaj ne scias skribi. Kiel povus havi ion komunan tiuj du knaboj? Tamen, ties amikeco fariĝis unu el la plej fortoj kaj signifaj en mondliteraturo. En ĝi reflektiĝis mema kresko, konfronto de dreamo kun realo, kondiĉoj kun veritato kaj soleco kun fido.

Du mondon konatiĝintaj ĉe la bordo de Missisipio

Sankta Petroburgo, fikcia vilaĝo de Marko Twain, — estas ekzemplo de provinca Ameriko de la mezo de la 19-a jarcento. Ĉi tie ĉiu havas sian lokon, sian regulojn kaj siajn preĵudojn. Tomaso Sawyer — korpo el tiu mondo. Li estas akceptita de la societo, li estas amata de onkino Polio kaj Sid, li havas hejmon kaj litojn. Sed en li vivas ribelulo, kiu ne toleras monotonion kaj ipokrizion. Heko Finn — kompleta kontraŭo. Li estas forlasito, kiu estas timata kaj malamata de "decentaj" homoj. Lia prezenco en lernejo aŭ preĝejo kaŭzas ŝokegon. Tamen, li posedas tion, kion Tomaso tute mankas — absolutan liberecon.

Ilia unua renkontiĝo ĉe la bordo de Missisipio fariĝas renkontiĝo de du universoj. Tomaso vidas en Heko realigon de sia dreamo: li ne devas al niuj, li ne devas laviri kaj iri al vespertagoj. Heko, en sia flanko, rigardas Tomason conaĵe kaj eĉ malkontentige: al tiu ĉi estas estontaĵo, dum al li nur estas la hodiaŭo, kiu povas finiĝi per frapeto de patro aŭ pafekto de ŝerifo. Tiu komuna aspiro al ion, kion ili ne havas, fariĝas fundamento de ilia amikeco. Tomaso instrukcias Hekon ludi "civilizon", kaj Heko instrukcias Tomason vivi vere.

Kodekso de knabeca honoro: kio estas pli grava ol reguloj

Ilia amikeco estas konstruita sur nepiskrita kodekso, kion ne komprenas la plenkreskuloj. Tio estas kodekso de honoro, fido al vorto kaj senkonscia korago. Tomaso kaj Heko kune ŝtolas, fuĝas, serĉas skatojn kaj kontraŭstaras banditojn. Tamen, ili faras tion ne pro tio, ke ili estas "malbonaj", sed pro tio, ke ilia mondo estas plena de aventuroj, kiuj ŝajnas al ili pli realaj ol trankvaj taskoj. Ili ne rompas regulojn por rompi - ili serĉas justicon kaj belon tie, kie la plenkreskuloj vidas nur malmaterialon kaj kaoso.

La plej konata ekzemplo estas incidento kun la morto de indiano Joe. Tomaso kaj Heko fariĝas videncoj de krimo kaj donas juron silenti. Ili komprenas, ke vero povas detruigi ilian vivon, sed ili ne trafigas unu la alian. Por Tomaso, tio estas ludo de nobeleco, por Heko — instinkto de survivado. Tamen, ambaŭ estas fidelaj al siaj vortoj, kaj tiu fido estas pli forta ol timo. Tie Marko Twain montras, ke infana amikeco ne estas nur ludo, sed grava moralika testado.

Hek kaj Tom: instruisto kaj lernanto inverse

Interesas, ke en tiu duopo Tomaso oftas kiel gvidanto kaj inspiranto, dum Heko estas executoro. Tomaso elpensas kompleksajn planojn por fuĝi kaj liberigi, inspiriĝante de kavaliromanoj. Heko, gvidata de sana komuna sento, oftas vidi la absurdon de tiuj planoj, sed sin subordonas, ĉar fidas Tomason. Tamen, en "Aventuroj de Heklberi Finno" iliaj roloj ŝanĝiĝas. Heko fariĝas ĉefa heroo, kaj lia interna mondo, liaj moralaj serĉoj, venas al la antaŭa plano.

Ĉefe Heko, ne Tomaso, faras la ĉefan moralan ago en usona literaturo: li helpas flegan sklavan Jimi akiri liberecon. Tomaso, kiu aperas denove al la fino de la libro, ne komprenas la tutan profundecon de tiu ago. Li rigardas la fagon de Jimi kiel alian aventuron. Heko iras kontraŭ ĉiuj leĝoj de la societo, kontraŭ siaj propraj konvinkoj, edukitaj de sklava sudo, kaj elektas amikecon kaj homanaron. En tiu senso Heko montras pli savi ol Tomaso, kvankam malpli edukita.

Amikeco kiel fugo el soleco

Ambaŭ knaboj estas profunde solecaj. Tomaso estas soleca en sia familio, kie li ne estas komprenata. Heko estas soleca en la tuta mondo, kie li estas necesa al neniuj. Ilia amikeco fariĝas elsalto el tiu soleco. Ili kreas sian mikromondon, kie estas siaj leĝoj kaj siaj verkoj. Tiu mondo ne estas perfekta, ĝi estas plena de eraroj kaj stultuloj, sed ĝi estas ilia. Tie ili povas esti memaj, ne timante kondamnon. Tio, kio restos kun ili por la tuta vivo, estas memoro de la tempo, kiam estis lerna amiko, kiu estis preparita dividii kaj rado kaj danĝeron.

Sense de ilia amikeco por ni hodiaŭ

La historio de la amikeco de Tomaso kaj Heko eliris la limojn de infana literaturo. Ĝi fariĝis simbolo de tio, ke veraj ligoj eblas inter homoj el malsamaj mondoj, ke socialaj baroj povas esti konkeritaj, se estas fidemo kaj sincereco. Marko Twain ne idealigas iliajn rilatojn - li montras ilian komplikecon, iliajn kontraŭstarojn. Tamen, li asertas la ĉefan: amikeco estas pli forta ol preĵudoj, pli forta ol timo, pli forta ol edukado.

Hodiaŭ, kiam la mondo denove estas dividita al "aj" kaj "alilaj", kiam homoj kaŝas sin malantaŭ ekranoj kaj timas realan komunikadon, ekzemplo de Tomaso kaj Heko rememoras al ni, ke amikeco estas ĉiam risko kaj ĉiam kurajo. La kapablo vidi en alia ne etikedon, sed homon. La kapablo ne timi esti ridinda, stulta kaj neperfekta. Kaj kapablo esti fida, eĉ kiam tio estas malfacila. En tiu senso du knaboj el la bordoj de Missisipio restas eternaj kompanoj de nia kresko.

Permanent link to this publication: