Tragedio, aŭ kanzono de kapro: de difirambo al universala leĝo

La vorto "tragedio" eniris en uzon kiel signo de la plej alta grado de malĝo. Tamen ĝia primitiva greka signifo — tragōidía — tute signifas "kapan kanzonon" (el tragos — kapro kaj ōidē — kanzono). Ĉi tiu stranga, preskaŭ paradoksa termino estas ŝlosilo por kompreni unujunan el la plej grandaj inventoj de la antikva spirito — arto formo, kiu transformis rituan agadon en leĝon de homa ekzisto antaŭ la volo de fata, dioj kaj la propra naturaĵo de la homaro.

Fontoj: inter rito kaj konkurso La scienca konsenso ligas la devenon de la tragedio al la difirambo — ĥora kanzono en honoro de Dioniso, dio de vinfertado, ekstazo kaj la vivigaj fortoj de la naturaĵo. Dum la dijonisiaj marŝoj, la partoprenantoj, vestitaj per kaprinoj kaj maskoj (aŭ, laŭ alia versio, konkurantaj por viva kapro kiel premion), kantis kanzonojn, rakontantaj pri la suferoj de la dio. Graduale el la ĥoro eliris la unua aktoro (laŭ tradicio, li estis Fespis en la 6-a jarcento a.K.), kiu eniris en dialogon kun la ĥoro. Tiel naskiĝis la dramata strukturo.

Ĝi estas grava kompreni, ke la tragedio ekde la komenco estis ne amuzaĵo, sed sakra-civitana aktuo. Ĝia prezentado en la 5-a jarcento a.K. en Atiko dum la Grandaj Dionisiaj festoj estis evento de ŝtata gravo. Tri tagoj de konkursoj de tragiaj poetoj (ĉiu reprezentis tetralogion — tri tragediojn kaj unu satira dramon) vizitis ĉiuj civitanoj. Tio estis kolektiva sperto de katarso (purigo) — termino, enkondukita de Aristotelo en "Poetiko" por priskribi la ago de la tragedio, kiu kaŭzas "komponon kaj timon" kaj per tio gvidas al emocia kaj etika malsupreniro.

Strukturo de vivsentado: heroo, fato, hubris

La klasika atika tragedio (Esĥilo, Sofoklo, Eŭripido) disvolvigis neŭmanan strukturon de konflikto. Ĝia centro estas la heroo, elstara persono (reĝo, heroo de mitoj), donita per hubris (ὕβρις) — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris — hybris
© lib.ar

Permanent link to this publication: