Kie vivas la laboromanio: en la Nordo, en la Sudo, en la Okcidento aŭ en la Oriento?

Kiam ni pensas pri laboromanio, ofte al ni venas la bildoj de japana oficejistoj, somnanta ĉe siaj tabuloj, aŭ usonaj menedzistoj, kiuj ne elŝaltas sian telefonon eĉ dum semajnfino. Sed ĉu estas landoj, kie laboromanio estas nacia trajto, aŭ ĉu ĝi estas rarega escepto? Kie vivas tiuj, kiuj estas pretaj labori 24/7, forgesante sian somnon, sian familion kaj ripozon? Aŭ ĉu laboromanio ne konas geografiajn limojn, kaj dependas de kulturo, ekonomio kaj personaj kvalitoj? Ni komencu per imagina vojaĝo tra la mondaĵo kaj vidu, kiel en diversaj partoj de la mondo oni rigardas laboron, overtime kaj tiun saman obsedon pri laboro, kion ni nomas laboromanio.

Okcidento: kulturo de laboro kiel devo

Komencu per la Okcidento, ĉar tie la stereotipo de laboromanio plej daŭre vivas. Japanio, Sud-Koreio, Ĉinio — landoj, kie laboro oftas konsideriĝas ne kiel rimedo de gajnado, sed kiel morala devo. En Japanio ekzistas eĉ la termino "karosi" — morto pro overtime. Kaj ĝi ne estas metaforo. Japana korporativa tradicio postulas longan laboron kaj kompletan devotanĵon de la dungitoj. Festoj kun kolegoj post laboro, ĝenerala disponiĝo al overtime — tio estas parto de kulturo, kie laboromanio konsideriĝas normala kaj eĉ virtuo.

En Ĉinio la fenomeno "996" (labora de 9:00 ĝis 21:00 ses tagojn en la semajno) fariĝis la simbolo de nova ekonomia realo. Miliardoj da dungitoj en IT-kompanioj kaj fabrikoj vivas en tiu ritmo, kaj kvankam la ŝtato provas limigi ĝin, la kultura kodo restas. Tie laboromanio estas vojo al sukceso, al honoro, al statuso. Refuzo de laboro konsideriĝas kiel malforto.

Tamen, gravas kompreni, ke la okcidenta laboromanio oftas ligita ne al amo al la laboro, sed al premo de la socio kaj al timo perdi honoron. Tio ne estas tiom apelso, kiom devo. Kaj tio estas ĝia diferenco de la okcidenta modelo.

Okcidento: efikeco kaj memrealigo

En Okcidento — en Usono, Kanado, Eŭropo — la rilato al laboro estas alia. Tie laboromanio oftas konsideriĝas kiel individuaj elektado, ne kiel sociala normo. En Usono la kulturo de "labora kiel apelo" estas tre forta. Historio de sukceso, konstruita sur labora malsupreniro, estas parto de la usona sonĝo. Tial en Usono la laboromanio estas heroo, kiu oferas ĉion por sia celo.

Tamen, en Eŭropo la rilato al laboro estas pli balancita. En Germanio, Svedio, Danio laboro estas grava parto de vivo, sed ne ĉiuj vivo. Tie oni valoras efikecon, ne la nombro de horoj. Malpligrandigo de la labora semajno, longaj ferioj, "labora por vivo, ne vivo por laboro" — tio estas eŭropa filozofio. Laboromanio tie estas pli malgranda, kaj oni oftas rigardas ĝin kiel escepto, ne kiel regulo.

En Britio kaj Aŭstralio ankaŭ estas sia vidpunkto: laboro estas grava, sed la balanco kun persona vivo estas valorata pli alta. Tiel en Okcidento laboromanio ekzistas, sed ĝi estas pli individuala, ol kolektiva.

Nordo: laboro kiel maniero survivi

En Nordo — en Skandinavio, Kanado, Alasko — la klimato impertas siajn regulojn. Tie longa vintro, mallonga lumhoro, kaj laboro fariĝas ne nur rimedo de gajnado, sed ankaŭ maniero konservi psikologian sanon. En nordaj landoj de Eŭropo la kulturo de laboro estas konstruita ĉirkaŭ efikeco, sed ĉi tiu estas forte socia subteno. Laboromanio tie rare aperas, ĉar la ŝtato kaj la socio subtenas balancon.

Tamen, estas ankaŭ la alia flanko. En regionoj kun rigida klimato, ekzemple en Sibiro aŭ en la plej norda regiono, laboro povas esti grava, vaka, kun longaj periodoj de izoliĝo. Tie laboromanio estas maniero survivi, gajni monon kaj subteni sian familion. Tamen, tio estas devigita, ne vola laboromanio.

Sudo: laboro kiel parto de vivo, ne vivo kiel laboro

En Sudo — en Italio, Hispanio, Grekio, en landoj de Latinameriko — la rilato al laboro estas komplete alia. Tie estas siesta tempo, longaj vespermanĝoj, kaj familiaj tradicioj. Laboro estas grava, sed ĝi ne devas ĉesigi vivon. Laboromanio en Sudo estas pli malgranda, kaj oni oftas rigardas ĝin kiel ekscentricon. "Kial labori tiel multe, se oni povas vivi?" — tiu demando oftas en la sudo de Eŭropo kaj en Latinameriko.

Tamen, tio ne signifas, ke tie ne estas laboromanio. Nur ties obsedo estas konsiderata ekscentrico. Ekzemple, en Brazilio aŭ Argentino oni povas trovi entreprenistojn, kiuj laboras ĉirkaŭ la horloĝo, sed ili estas pli escepto.

Globaligo kaj mikso de kulturoj

Hodiaŭ la mondo iĝis multe pli mova. Homoj translokiĝas, laboras eldistance, prenas la kutimojn de unu al la alia. Japano povas labori en usona kompanio kaj preni la eŭropan balancon, kaj usonano, vivanta en suda Azio, povas engaĝiĝi en lokan ritmo de overtime. Laboromanio ne plu estas geografia. Ĝi iĝas demando de persona elektado, korporacia kulturo kaj de kio ni akceptas valorojn.

Kie vere vivas la laboromanio

Se respondi direktan, laboromanio vivas ĉie. Ili estas kaj en Tokio, kaj en Novjorko, kaj en Berlino, kaj en Meksiko. Sed ilia nombro, ilia percepto kaj iliaj motivoj estas multe malsamaj. En Okcidento laboromanio estas normo kaj devo. En Okcidento ĝi estas individuaj elektado, ofte ligita al kariero. En Nordo ĝi estas rareco, kaj en Sudo ĝi estas preskaŭ anomalia.

Tamen, la ĉefa estas, ke la kulturo ŝanĝiĝas. La junularo en la tuta mondo pli kaj pli oftas elekti balancon, ne victimon. Kaj, eble, post kelkaj dekadejaroj, laboromanio iĝos ne geografia, sed historia fenomeno.

Konkludo

Kie vivas la laboromanio? Ili vivas en kulturoj, kie laboro estas valorata pli ol ripozo, kie sukceso estas mezurata per horoj, ne per kvalito de vivo. Kaj ili ankaŭ vivas en la kapoj de homoj, kiuj elektis laboron kiel manieron esti. Kaj kvankam la geografio influas la intenson kaj formon de laboromanio, ĝia esenco restas neŭŝanĝa: ĝi estas flugo el mem, serĉo de signifo aŭ pasio al la laboro. Kaj kie ĝi estas — Nordo, Sudo, Okcidento aŭ Oriento — decidas ne tiom la mapo, kiom la interna kompas.

Permanent link to this publication: